Histologische kleurstoffen 1 - De wereld onder de microscoop

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu

Histologische kleurstoffen 1

Materialen > Histologische kleurstoffen
 

Bronvermelding:
1 Theorie: Prof. Dr. Peter Böck (1989, 17., neubearbeitete  auflage), Romeis Mikroskopische Technik, München. Verleger Urban & Schwarzenberg. Hoofdstuk 8, 'Herstellen der Farblösungen', par: 1.1.9, blz: 192-193.
2 Theorie: Prof. Dr. Peter Böck (1989, 17., neubearbeitete auflage), Romeis  Mikroskopische Technik, München. Verleger Urban & Schwarzenberg. Hoofdstuk 8, 'Liste der wichtigsten Farbstoffe für die Histologie', par: 1.1.4, blz: 183-187.
3 Artikelnummer uit de catalogus van de Firma Chroma in Münster (Duitsland),  zie www.chroma.de
4 J.A. Schraag (1972), Handboek voor het onderwijs in de praktische biologie, uitgever: Muusses te Purmerend. ISBN: 9789063080396


AD = aqua dest. = gedestilleerd water
ml = milliliter = 1/1000  liter = 1cm³
dr = druppel
gr = gram

De meeste kleurstoffen worden in een waterige- of alcoholische oplossing aan de te kleuren coupe aangeboden. Waterige kleurstoffen worden vervaardigd met neutraal reagerend (PH7)  gedestilleerd water. Om eventuele schimmelvorming te voorkomen kan op 100ml kleurstofoplossing 1-3ml Toluol (3E-172³) worden toegevoegd. In deze verhouding schaadt het de kleurstofoplossing niet. Andere
mogelijkheden zijn: toevoegen van Formol (3D-084³)  of enkele Thymol kristallen (3L-013³). Thymol schaadt de Thiazinekleurstoffen zoals Toluidine O, Thiodine en Methyleenblauw wel een weinig. Zonder nadelige effecten kan ook iets fijngemalen zilverpoeder worden toegevoegd (oligodynamische werking van  zilver (van Walsem, 1932)). Oplossingen van Thiazinekleurstoffen bereidt men in het algemeen: maak een verzadigde oplossing in gedestilleerd water, 1-2 dagen laten rijpen, mengen met eenzelfde hoeveelheid 90% ethanol, goed schudden. Deze stamoplossing  is zeer kleurkrachtig en is lang houdbaar. Vlak voor kleuring verdunnen met AD (1:20 tot 1:50).
Alcoholische kleurstofoplossingen worden vervaardigd met reine Ethanol van 90-96% (3L-132³).
In oude kleurstofrecepten worden vaak onnauwkeurige  hoeveelheden aangegeven zoals: een forse mespunt, een klein mespuntje, druppels in plaats van milliliters et cetera. Men moet zich bedenken dat het meestal geen verbetering geeft om de precieze hoeveelheden te kennen wanneer de kwaliteit (verontreinigingen)  van de gebruikte kleurstoffen niet bekend is. Zo kan 1gram kristalviolet in 100ml AD van de firma Chroma en andere kleuring geven dan wanneer de stof betrokken is van bijv. Merck.
Soms wordt in een recept het gebruik van Anilinewater voorgeschreven.  De kleurbaarheid wordt hierdoor sterk verbetert. De werking van Aniline berust op het feit dat Aniline de kleurstof beter oplost.

- 5-10ml Aniline (Anilineolie of Aminobenzol) (3D-093³) toevoegen aan 100ml AD en krachtig schudden;
- De oplossing filtreren door een bevochtigd filterpapier. (Anilinedampen zijn giftig: zuurkast!)

Voor de meeste recepten is het belangrijk om de volgorde precies aan te houden. Bij enkele kleurstoffen zoals haematoxyline is het noodzakelijk  om de aangemaakte oplossing eerst te laten rijpen voordat het gebruikt kan worden. Op een kunstmatige manier kan deze rijping worden versneld door toevoeging van een oxidant zoals Kaliumdichromaat (KCr 2 O 7), Kaliumpermanganaat (KMnO 4) of Natriumjodaat (NaJO 3).
Verreweg de meest  gebruikte kleurstoffen en kleurstofcombinaties worden door de chemische industrie kant en klaar aangeboden. Het zou naïef zijn te denken dat eigen aanmaak beter is. De meeste fabrikanten leveren een hoge kwaliteit en houden een standaard aan die in  een thuislaboratorium bijna niet te bereiken is.
Kleurstoffen zijn in een goed afgesloten glazen verpakking redelijk houdbaar. Sommigen zijn jaren, anderen maanden houdbaar en nog anderen moeten steeds opnieuw vers aangemaakt worden. Het is raadzaam  om alle kleurstoffen te bewaren in een donkere fles, in een donkere koele geventileerde ruimte. De omvang van de fles moet bij de hoeveelheid kleurstofoplossing passen. Zorg ervoor dat er zo weinig mogelijk lucht boven de vloeistof komt te staan. De aanwezige  zuurstof kan reageren met stoffen in de kleurstof. Plastic flessen kunnen ook gebruikt worden alleen zal bij gebruik van sterk alkalische kleurstof het plastic meekleuren wat echter niet schadelijk is. Nooit gebruikte of teveel uitgeschonken kleurstof  in de voorraadfles teruggieten. Dit om te voorkomen dat er verontreiniging
plaatsvindt.
Wanneer kleurstoffen en chemicaliën zelf worden aangemaakt:
- alle benodigde materialen klaarleggen;
- werk zo schoon mogelijk, neem bij twijfel  een nieuwe reageerbuis;
- wijk niet van het recept af;
- voeg nooit water bij zuur, maar altijd zuur bij water. Doe dit langzaam en voorzichtig⁴.
- werk veilig, labjas, veiligheidsbril en  eventueel zuurkast.
Bij eigen aanmaak altijd de fles voorzien van een etiket met: soort stof en aanmaakdatum¹.


Enkele algemene regels voor het omgaan en reinigen van glaswerk⁴.

- voor het gebruik eerst spoelen met AD en laten drogen;
- alle glaswerk na gebruik direct omspoelen met water;
- reinigen met afwasmiddel en heet water;
- geen schuurmiddelen gebruiken;
- na gebruik van zwavelzure bichromaat om schoon  te maken moet men zeer goed naspoelen (chroomzuur is giftig voor levende organismen);
- een goed schoonmaakmiddel is ook geconcentreerd salpeterzuur (HNO 3) in AD 1:9;
- flesjes met kleurstof schoonmaken met een weinig verdund zoutzuur (HCL); zo nodig natriumhydroxide (NaOH) gebruiken;
- rubber stoppen eerst koken in verdund NaOH, vervolgens spoelen met water en daarna koken in verdund HCL. Grondig naspoelen met water.



Onderstaand een lijst met de meest voorkomende kleurstoffen die in de Histologie worden gebruikt.
In het vak 'Chroma' is het artikelnummer weergegeven waaronder de kleurstof bij de Firma te bestellen is.

Kleurstof                         

Synoniem

Synoniem

Officiële naam

Kleurindex

Lading

Chroma³

Acridinegeel

     

46025

basisch

1B-331

Acridineoranje

   

Basic Orange 14

46005

basisch

1B-311

Acridinerood 3B

     

45000

basisch

1B-355

Acriflavin  

Trypaflavin

   

46000

basisch

5A-406

Alcianblauw      

Alcianblauw 8GX

 

Ingrain Blue 1

74240

basisch

1A-288

Alizarineblauw B     

   

Acid Blue 45

16680

zuur

1A-246

Alizarinecyanine RR    

   

Mordant Blue 50

58550

zuur

 

Alizarinerood S       

Alizarinekarmijn

Diamantrood W

Mordant Red 3

58005

zuur

1F-583

Alizarineviridine   

     

62555

zuur

1B-189

Amidozwart 10B     

   

Acid Black 1

20470

zuur

1B-293

Anilineblauw w.s.      

Waterblauw

 

Acid Blue 22

42755

zuur

1B-501

Antracytblauw SWR   

Alizarineblauw 2RC

 

Mordant Blue 32

58605

zuur

 

Astrablauw   

     

48048

basisch

2C-276

Auramine O      

   

Basic Yellow 2

41000

basisch

1B-339

Azofuchsine 3B   

   

Acid Red 7

14895

zuur

 

Azokarmijn B    

   

Acid Red 103

50090

zuur

1A-638

Azokarmijn G      

Rosazine

Rosinduline

Acid Red 101

50085

zuur

1A-266

Azophloxine  

   

Acid Red 1

18050

zuur

1B-103

Azur  A   

     

52005

basisch

1A-296

Azur B     

Methyleenazur

   

52010

basisch

1B-489

Azur C      

Methylthionine

   

52002

basisch

1A-404

Berberine   

   

Natural Yellow 18

75160

basisch

 

Biebrich  scarlet      

Ponceau B

 

Acid Red 66

26905

zuur

1A-398

Bismarckbruin    

   

Basic Brown

21000

basisch

1B-261

Bordeaux R       

Azobordeaux

Boreauxrood

Acid Red  17

16180

zuur

1B-089

Brasiline  

   

Natural Red 24

75280

zuur

 

Brilliantgeel      

   

Direct Yellow 4

24890

zuur

1B-113

Brilliantkresylblauw   

     

51010

basisch

1B-519

Chromotrop 2R      

Chromotropblauw RR

Phloxine zuur GR

Acid Red 29

16570

zuur

1B-259

Chrysoidine   

   

Basic Orange 2

11270

basisch  

1B-473

Colestineblauw B    

Coreïne

 

Mordant Blue  14

51050

basisch

1A-242

Congorood     

   

Direct Red 28

22120

zuur

1B-227

Coriphosphine O   

   

Basic Yellow 7

46020

basisch

 

Echtgeel O  

     

13015

zuur

1A-570

Echtgroen  BBL     

Fast Green BBL

   

10020

zuur

1B-383

Echtgroen FCF      

Fast Green FCF

 

Food Green 3

42053

zuur

1A-304

Eosine alcoholisch      

Ethyleosine 5

 

Solvent Red 4

45386

zuur

1A-196

Eosine G     

Eosine Y

 

Acid Red 87

45380

zuur

1B-423

Erythrosine B      

   

Acid Red 51

45430

zuur

1B-255

Evansblauw     

   

Direct Blue 53

23860

zuur

1A-222

Fuchsine       

Aniline Rood

Magenta I

Basic Violet  14

42510

basisch

1A-308

Fuchsine       

Fuchsine S

Rubin S

Acid Violet 19

42685

zuur

1B-525

Gallamineblauw   

   

Mordant Blue 45

51045

basisch

 

Gallocyanine    

Alisarine Blauw

Alisarine Navy Blue

 

51030

basisch

1A-204

Gentiaanblauw 6B       

Anilineblauw

   

42775

basisch

 

Gentiaanviolet

     

42535

 

1B-411

Haematoxyline     

   

Natural Black 1

75290

zuur

5B-535

Indigokarmijn     

   

Acid Blue 74

73015

zuur

1A-162

Induline     

   

Solvent Blue 7

50405

indifferent

1F-605

Janusgroen    

     

11050

basisch

1A-156

Karmijn     

   

Natural Red 4

75470

zuur

5A-380

Kernechtrood  

     

60760

zuur

1A-402

Kernechtrubin

       

zuur

1A-268

Kernzwart  

       

zuur

2C-169

Kresylechtviolet (acetaat)

       

basisch

1A-400

Kristalponceau 6R     

Ponceau 6R

 

Acid Red 44

16250

zuur

 

Kristalviolet       

Methylviolet 10B

Brilliantviolet

 

42555

basisch

1A-286

Lichtgroen SF     

   

Acid Green 5

42095

zuur

1B-211

Lissaminegroen B   

   

Acid Green 50

44090

zuur  

1B-199

Luxol fast  blue     

   

Solvent Blue 38

74180

basisch

1B-389

Magdalarood     

Sudanrood

 

Basic Red 6

50375

basisch

1B-303

Malachietgroen G  

     

42040

 

1B-289

Malachietgroen (oxalaat)

Lichtgroen N

Victoria Groen B

Basic Green 4

42000

basisch

1B-249

Metanilgeel Oranje MNO

   

Acid Yellow 36

13065

zuur

1B-317

Methyloranje     

Goudoranje

Orange III

 

13025

zuur

1F-055

Methylblauw   

     

42780

zuur

1A-241

Methyleenblauw    

   

Basic Blue 9

52015

basisch

1E-228

Methyleenviolet   

     

52041

basisch

1A-326

Methylgroen   

   

Basic Blue 20

42590

basisch

1A-292

Methylviolet     

Methylviolet 2B

Gentiaanviolet  

Basic Violet 3

42535

basisch

1B-415

Nachtblauw   

     

44045

basisch

1B-391

Neutraalrood    

   

Basic Red 5

50040

basisch

1B-469

New Fuchsine   

     

42520

basisch

1B-467

Nigrosine     

Indulinezwart

 

Solvent Black 5

50415  

indifferent

1F-557

Nijlblauw     

Nijlblauwsulfaat

 

Basic Blue 12

51180

basisch

1A-316

Oliebruin Y       

Sudanbruin

 

Solvent Orange 30

12010

indifferent

1A-420

Oliegeel 2G     

Botergeel

Sudangeel GG

Solvent  Yellow 2

11020

indifferent

1F-541

Olierood O      

Sudanrood 5B

 

Solvent Red 27

26125

indifferent

1E-242

Orange G    

Orange GG

Kristaloranje GG

Acid  Orange 10

16230

zuur

1B-221

Orange III Orange A     

Orange A

Goudoranje

Acid Orange  7

13025

zuur

1A-150

Orceïne     

   

Natural Red 28

1242

basisch

2C-198

Pararosaniline       

Pararosaniline HCL

Magenta O

Basic  Red 9

42500

basisch

1B-297

Phloxine    

Erythrosine BB

 

Acid Red 98

44405

zuur

 

Phloxine B       

Cyanosine

Eosine 10B

Acid  Red 92

45410

zuur

1A-190

Picrinezuur     

Trinitrofenol

   

10305

zuur

3E-086

Ponceau RR        

Ponceau de Xylidine

Brilliantponceau G

Acid Red 26

16150

zuur

1B-207

Ponceau S     

   

Acid Red 112

27195

zuur

1A-490

Purpurine      

Alizarine No6

Alizarinepurpurine

Neutral Red 16

58205

indifferent

1E-258

Pyronine B   

     

45010

basisch

1B-357

Pyronine G     

Pyronine Y

   

45160

basisch

1B-397

Safranine      

   

Natural Yellow 6

75100

indifferent

5A-394

Safranine B extra    

Phenosafranine

   

50200

basisch

1F-361

Safranine O     

Safranine

 

Basic Red 2

50240

basisch

1B-463

Sudan III     

Olierood B

 

Solvent Red 23

26100

indifferent

1A-254

Sudan IV      

Vetponceau

Scharlach R

Solvent Red  24

26105

indifferent

1A-262

Thiazine rood     

   

Direct Red 45

14780

zuur

1A-416

Thioflafine S     

   

Direct Yellow 7

49010

zuur

1B-265

Thioflafine TCN    

   

Basic Yellow 1

49005

basisch

1A-412

Thionine   

Lauts violet

   

52000

basisch

 

Toluidineblauw O   

   

Basic Blue 17

52040

basisch

1B-481

Trypaanblauw   

   

Direct Blue 14

23850

zuur  

1B-187

Victoriablauw 4R     

   

Basic Blue 8

42563

basisch

1B-387

 

Top        Next

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu